Wie vandaag de dag in de trein of bus stapt, ziet vooral digitale displays die met één druk op de knop de bestemming tonen. Maar nog niet zo heel lang geleden was dat anders. Reizigers lazen hun bestemming af van een koersbord of koersrol, metalen borden of linnen rollen die met de hand of later met een motortje werden doorgedraaid. Voor liefhebbers van spoorweghistorie en industrieel erfgoed zijn deze koersborden uitgegroeid tot geliefde verzamelobjecten met een verhaal.
Van koersbord naar koersrol
De eerste koersborden
Oorspronkelijk werkten de spoorwegen met koersborden: metalen platen die aan de zijkant van de trein werden gehangen. Elk bord had een vaste bestemming, bijvoorbeeld Amsterdam – Brussel. Praktisch, maar niet altijd handig: soms bleef zo’n bord ergens liggen, terwijl het op de eindbestemming alweer nodig was. Er werden meerdere verschillende benamingen gebruikt voor deze borden, zoals trein bestemmingsbord, treinschild, zijbord of routebord. In Frankrijk werden ze “Plaque de destination” genoemd.
Slimme oplossingen
Om dat probleem te voorkomen werden later omkeerbare en omklapbare borden gebruikt, zodat één bord meerdere bestemmingen kon aangeven. Dit maakte het systeem flexibeler, maar het bleef een arbeidsintensieve oplossing.
De komst van de koersrol
In de jaren ’60 deed de koersrol zijn intrede. Bij de treinen, die toen reden, verschenen rollen van linnen of plastic waarop de bestemmingen stonden gedrukt. Met een slinger, en later een motortje, kon de conducteur de juiste bestemming voor het raam draaien. Ook bussen en trams gebruikten al vroeg dergelijke rollen, soms met aparte filmstroken voor het lijnnummer en de eindbestemming.
Beeld van een andere tijd
Koersrollen en koersborden zijn vandaag de dag bijna helemaal verdwenen uit het straatbeeld. Ze zijn vervangen door digitale displays die veel flexibeler zijn, maar vaak minder charme hebben.
Een koersbord of koersrol ademt de sfeer van reizen in vervlogen tijden:
- het omdraaien van een metalen bord,
- het ratelende geluid van een koersrol die doordraait,
- de spanning van de volgende bestemming op de rol.
Koersborden als verzamelobject
Voor verzamelaars en liefhebbers van spoorweghistorie zijn koersborden gewilde stukken. Elk bord vertelt een verhaal: van internationale verbindingen als Amsterdam – Parijs tot regionale lijntjes die allang niet meer bestaan.
Ook in interieurs en mancaves doen koersborden het goed: een metalen koersbord aan de muur of een koersrol in een vitrinekast geeft direct een stoere, industriële uitstraling.
Een stukje spoorwegnostalgie bij Malle Peer
Bij Malle Peer houden we van objecten met een verhaal – en koersborden passen daar perfect bij. Ze zijn niet alleen historisch interessant, maar ook prachtig als decoratief object. Elk exemplaar heeft tientallen of zelfs honderden reizigers hun weg gewezen en draagt de sporen van die tijd met zich mee.
Ben je op zoek naar een authentiek koersbord of andere spoorwegmemorabilia? Kom eens langs bij Malle Peer en ontdek onze unieke collectie.
Jos Beckers
De volgende artikelen in onze winkel zijn gerelateerd aan dit artikel:
- Artikel geschreven door:
